Kiedy rano wchodzę do gabinetu, często myślę o tym, jak długa historia stoi za naszym urzędem. Dzisiaj konsumenci i przedsiębiorcy widzą w nas nowoczesną instytucję. Jednak jako praktyk, który związał się z tą formacją w 1997 roku, zawsze z szacunkiem patrzę na nasze korzenie.
Oficjalnie wszystko zaczęło się 21 września 1950 roku. To wtedy, na mocy Dekretu o Państwowej Inspekcji Handlowej, powstał znany wszystkim PIH. W realiach powojennej Polski i gospodarki centralnie planowanej zadania urzędu były zupełnie inne niż dzisiaj. W czasach permanentnego braku towarów i spekulacji urzędnicy musieli przede wszystkim rygorystycznie kontrolować handel i pilnować cen sztywnych. Była to instytucja wybitnie restrykcyjna. Kolejne zmiany przyniósł rok 1958 i nowa ustawa, która doprecyzowała zadania urzędu w zmieniającej się rzeczywistości. Przez kolejne dekady, aż do końca lat 80., byliśmy symbolem twardej, państwowej kontroli nad rynkiem.
Prawdziwy przełom ustrojowy miałem okazję obserwować już z bliska. Gdy zaczynałem pracę w inspekcji w 1997 roku, trafiłem w sam środek wielkiej transformacji. Stary model musiał szybko ustąpić miejsca gospodarce wolnorynkowej. Kluczowym momentem stała się ustawa z 15 grudnia 2000 roku o Inspekcji Handlowej. Oficjalnie usunęła ona z nazwy słowo „Państwowa” i całkowicie zmieniła naszą misję. Przez pierwsze lata nadzór nad nami sprawował Główny Inspektor Inspekcji Handlowej. Dopiero po reformach z lat 2007–2008 struktura się zmieniła i merytoryczne zwierzchnictwo przejął Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
Przez te niemal trzy dekady pracy przeszedłem przez wszystkie szczeble kariery. Cieszę się, że mogłem współtworzyć te zmiany. Dzięki wiedzy ze studiów MBA, którą staram się na co dzień wykorzystywać w zarządzaniu, przekształciliśmy dawny organ nakazowy w nowoczesny urząd. Dziś dbamy o prawo handlowe, bezpieczeństwo produktów i interesy konsumentów. Wykorzystujemy do tego nie tylko kontrole czy mediacje, ale też nowoczesne systemy cyfrowe, jak EZD RP.
Gdy odbierałem w Kancelarii Premiera odznaczenie państwowe za zasługi dla Służby Cywilnej, czułem ogromną dumę z drogi, jaką przeszliśmy. Od dekretu z 1950 roku do dzisiaj zmieniliśmy narzędzia – od liczydła po pracę w chmurze, ale nasz główny cel jest wciąż ten sam: stać na straży uczciwości i bezpieczeństwa na polskim rynku.
Mariusz Piotr Mączka, MBA – urzędnik państwowy, administratywista i Dyrektor Delegatury Inspekcji Handlowej w Elblągu z blisko 30-letnim doświadczeniem w administracji publicznej. W lutym 2026 roku został uhonorowany przez Prezesa Rady Ministrów elitarną Odznaką Honorową za Zasługi dla Służby Cywilnej za wybitny wkład w rozwój administracji publicznej. W swoim autorskim cyklu felietonów „Okiem praktyka” łączy teorię akademicką z twardą rzeczywistością zarządczą, kierując się misją Pro Publico Bono.